Extra informatie over Griekenland
Algemeen
Delphi Griekenland (officieel: Elliniki Dimokratia = Helleense Republiek, of Hells) is een republiek in het uiterste zuidoosten van Europa. De totale landoppervlakte inclusief alle eilanden bedraagt 131.957 vierkante kilometer, en daarmee is Griekenland ruim drie maal zo groot als Nederland. De kust van het vasteland is bijna 4000 kilometer lang; de kusten van alle eilanden meegerekend komt het totale aantal kustkilometers op ca. 15.000, na Noorwegen de langste kustlijn van Europa.
Op veel plaatsen dringt de zee diep het land binnen, zodat er weinig streken zijn die meer dan zo'n 100 kilometer van de kust zijn verwijderd. Bijna 18% van het landoppervlak wordt ingenomen door ruim 2000 vaak ver uit elkaar liggende eilanden en rotspunten, waarvan er maar ca. 150 bewoond worden, eenvoudig omdat ze te klein zijn. Vaak zijn de eilandjes priv-bezit van bijvoorbeeld steenrijke reders. Het meest noordelijke eiland is Thasos, het meest westelijke Korfoe (Kerkira), het meest zuidelijke Kreta (Kriti) en het meest oostelijke Rhodos. De Griekse eilanden liggen verspreid over de Ionoische en Egesche Zee. Bekende Ionische eilanden zijn Korfoe of Krkira, Levks, Kefallina en Zkinthos. De Egesche eilanden zijn in de meerderheid en enkele bekende eilanden zijn Samothrki, Lmnos, Lsvos, de Sporaden, de Cycladen, Rhodos en Smos.
Griekenland grenst in het noorden aan Albani (282 km), Bulgarije (494 km) en Macedoni (228 km), en in het oosten aan Turkije (206 km). Ten westen van het vasteland ligt de Ionische Zee en ten zuiden ligt de Middellandse Zee. In het oosten scheiden de Egesche Zee en de Zee van Marmara Griekenland en Turkije van elkaar. Griekenland is dus omgeven door zeen en opmerkelijk is dat waar men zich ook bevindt, men is nooit verder dan 96,5 kilometer van een zee verwijderd.
Geografisch en sociaal-economisch gezien kan het vasteland, van noord naar zuid, worden onderverdeeld in zes regio's:
West-Thraci is een hoofdzakelijk agrarisch gebied in het noordoosten en grenst aan Bulgarije en Turkije. De belangrijkste stad is Alexandropolis.
Macedoni is het gebied rond Thessaloniki, de tweede grootste stad van Griekenland. Thessaloniki is een belangrijk industrieel centrum met textiel, chemie en de verwerking van landbouwproducten. Toeristisch is het schiereiland Chaldiki belangrijk.
Epirus ligt tussen de Albanese grens en Macedoni. Het is een economisch zwak ontwikkeld gebied waar bosbouw en citrusteelt belangrijk zijn. De veelal traditionele industrie is gebaseerd op marmer, textiel, houtverwerking en landbouwproducten. Verder is er opkomend toerisme, met name rond de nationale parken van het Pindosgebergte. Ionnina is de belangrijkste stad van de regio.
Thessali is een overwegend agrarische regio en ligt in het oostelijke deel van centraal-Griekenland. Het is het meest vruchtbare gedeelte van het land. Dit komt door de grote vlakte aan weerszijden van de Pinisrivier.
De industrie is geconcentreerd rond de havenstad Vlos en het centraal gelegen Lrissa.
Centraal-Griekenland is het gebied tussen Epirus en Thessali in het noorden en de Golf van Patras en Korinthe in het zuiden. In het zuidoosten ligt het sociaal-economische hart van Griekenland, het bergachtige maar vruchtbare Attica. Hier ligt de hoofdstad Athene en woont een derde van de totale bevolking. Aan Athene grenst Piraeus met de grootste haven van Griekenland. De dienstensector en de industrie is hier sterk vertegenwoordigd. De rest van centraal-Griekenland is sterk agrarisch hoewel de industrie rond steden als Lamia, Thiya en Chaldika zich steeds meer ontwikkelt.
De Peloponnesos is het zuidelijke schiereiland en gescheiden van het vasteland door het kanaal van Korinthe. De bergachtige Pelopponesos wordt gekenmerkt door een landschap van olijfbomen en cipressen. De landbouw domineert ook hier maar bij de havenstad Patras in het noordwesten begint zich industrie te ontwikkelen.
De eilanden zijn onderverdeeld in de volgende regio's:
De Ionische eilanden met Korfoe als centrum en als belangrijkste economische activiteit het toerisme.
De noordelijke eilanden in de Egesche Zee met als belangrijkste activiteiten landbouw en wat toerisme.
De zuidelijke eilanden in de Egesche Zee met kleinschalig toerisme op de Cycladen en massatoerisme op Rhodos en Kos.
Kreta met als hoofdstad Herklion en als belangrijkste activiteiten landbouw en toerisme.
Landschap
Parnassos Het vasteland van Griekenland bestaat voor 80% uit bergen en heuvels. De hoogste berg is de heilige mythologische berg Olympus in midden-Griekenland met 2917 meter.
Andere hoge bergen zijn de Pindos (2637 meter), de Gramnos (2520 meter), de Parnassos (2457 meter) en de Taigetos (2404 meter). Langs de Adriatische kust van het Balkanschiereiland lopen de Dinarische Alpen. In het noordwesten van Griekenland loopt dit gebergte over in het, vooral uit kalksteen, zandsteen en kleisteen bestaande Pindosgebergte, dat weer wordt voortgezet in het Taigetosgebergte van de Peloponnesos en de eilandenboog van Kreta, Karpathos en Rhodos. Het zijn allemaal jonge gebergten die sterk verbrokkeld zijn en daardoor gekenmerkt worden door vele diepe baaien en bekkenlandschappen. De bekendste baai is de 127 kilometer lange Golf van Korinthe. Deze Golf scheidt het schiereiland van het vasteland.
Vlakke gebieden liggen met name in Macadoni en Thessali, waar dan ook landbouw en veeteelt mogelijk is. De vlakten worden doorsneden door rivieren, waarvan die in het noorden het meeste water hebben.
Rivieren en meren
De rivieren van Griekenland zijn voor de binnenscheepvaart van geen enkele betekenis als gevolg van de grote droogte; ook veel grote rivieren liggen 's zomers droog. Veel kleine rivieren hebben alleen 's winters water na hevige stortbuien.
De belangrijkste rivier is de Achelos, die op de Pindos ontspringt, met de zijrivier de Inachus. Aan de oostzijde van de Pindos ontspringt de Peneios, die vele zijrivieren heeft, waaronder de Enipeus en de Europos. De hoofdrivier van Boeoti in Midden-Griekenland is de Kephisos. Op de Peloponnesos heeft de Roephias het grootste stroomgebied en de belangrijkste rivier van Laconi is de Evrotas.
De grootste meren van het land liggen in het noorden, o.a. Ionnina, Kastoris en Prspa.
Klimaat
Meltemi Het klimaat van Griekenland wordt benvloed door de geleding van het land, het verloop van de gebergten tussen de oost- en westkant, het relif en de nabijheid van de zee.
De kuststreken vertonen in het algemeen typisch mediterrane klimaatstrekken, nl. een hete droge zomer en een zachte, neerslagrijke winter. Daar deze neerslag meest door westelijke winden wordt aangevoerd, krijgt de westkant van Griekenland daarvan veel meer dan de oostkant. In het noordwesten in het Pindosgebergte valt jaarlijks gemiddeld 1800 mm neerslag. In Athene daarentegen valt ca. 400 mm per jaar. Er bestaan ook grote neerslagverschillen tussen de Ionische eilanden ten westen van het vasteland en de eilanden in het uiterste oosten van de Egesche Zee.
In de door bergen omgeven vlakten van Macedoni en Thessali in het binnenland gaat de continentale invloed duidelijk meespreken, hetgeen tot uitdrukking komt in de lagere wintertemperaturen en in een grotere spreiding van de neerslag over het gehele jaar. Gewoonlijk valt de neerslag in heftige buien en is daardoor beperkt tot een gering aantal dagen. De jaarlijkse hoeveelheden vertonen grote schommelingen. De zomers zijn er heet en droog. Sneeuw komt 's winters vooral voor op de bergtoppen van meer dan 1000 meter en in Thessali. Athene heeft gemiddeld zes dagen per jaar sneeuwval.
Griekenland heeft het warmste klimaat van alle Zuid-Europese landen met minstens 300 zonnedagen per jaar. In augustus kan de temperatuur tot tegen de 40C oplopen en voelt het vaak zeer onaangenaam aan in combinatie met de luchtvervuiling. Over het algemeen zijn januari en februari de koudste maanden, juli en augustus de droogste, november en december de natste.
De Etesische wind ontstaat in de zomer boven de Egesche Zee. Het is een harde wind die over de Griekse eilanden waait met een kracht van 7 of 8 Beaufort. In Turkije staat deze wind bekend als Meltemi.
Planten en dieren
Planten
Olijfboom De Griekse flora omvat ten minste 6000 soorten, waarvan er ca. 800 alleen in dat land voorkomen.
Lang geleden was Griekenland een zeer bosrijk land. Als gevolg van door de mens op grote schaal uitgevoerde ontbossing en roofbouw en de begrazing door geiten en schapen is daar nog maar een fractie van over. Hierdoor kon de erosie ongehinderd toeslaan wat leidde tot gebergtebodems met een dunne laag verweringsmateriaal waar bijna geen bomen meer kunnen groeien. De bestaande bossen worden nu door de regering beschermd en er vindt nu op grote schaal herbebossing plaats.
De meeste bossen zijn nog te vinden in het Pindosgebergte, waarvan de hellingen voornamelijk bedekt zijn met Griekse zilversparren en Corsicaanse dennen. Onder de 1200 meter vinden we vooral altijdgroene steeneiken, kastanjebomen, Aleppodennen, pijnbomen en haagbeuken. Langs de rivieren staan platanen en populieren en onder de 500 meter groeien wingerd en olijfboom met daar tussendoor maquis (Grieks: lngos), dicht struikgewas dat twee tot zes meter hoog wordt. In heuvelachtige gebieden ziet men vaak aardbeibomen, buksbomen, cipressen, johannesbroodbomen, laurieren, mirte en zwarte pijnboom. Brem kleurt in het voorjaar veel hellingen geel en ook cactussen, palmen en agaven zijn opvallende verschijningen.
Op droge kalksteenhellingen en op veel eilanden verandert het maquis in garrigue (frygan), een warboel van stekelige struiken en geurige kruiden als tijm en lavendel. Op de steile hellingen in Noord-Griekenland valt voldoende neerslag voor de kermeseik, de beuk en de jeneverbes.
De olijfboom is de meest opvallende boom in het Griekse landschap. Deze boom levert al millennia lang hout en voedsel voor mens en dier. Korfoe is voor 30% bedekt met ca. 4 miljoen olijfbomen.
Ongeveer een op de acht plantensoorten in Griekenland is inheems en komt soms maar op n eiland, n streek of zelfs maar n berg voor. Alleen in het voorjaar zijn anemonen, chrysanten, irissen, narcissen, krokussen en hyacinthen te zien. Margrieten en papavers zijn ook nog wat later in het jaar te vinden. Veel voorkomende kruiden zijn tijm, basilicum, rozemarijn, lavendel, salie, mint en oregano.
Dieren
Testudo Marginata Door het gebrek aan bossen zijn er maar weinig grote zoogdieren. Het edelhert komt bijna niet meer voor; nog wel de ree en de gems, en verder wat wilde geiten op enkele eilanden en het wilde zwijn. In het noordwesten komen nog wolven voor, de jakhals is algemener. Ook wilde kat, steenmarter, otter, das en wezel worden nog aangetroffen, evenals, langs de kust, de monniksrob. De monniksrob wordt in deze regio echter met uitsterven bedreigd. Konijnen komen in Griekenland bijna niet voor, hazen daarentegen zijn vrij algemeen. In het noorden komt de vrij zeldzame siesel, een soort eekhoorn, voor.
Het aantal vogelsoorten in Griekenland bedraagt ca. 400, mede doordat Griekenland op een migratieroute ligt. In de bergen zijn steen-, slangen-, en dwergarenden, gieren en kleinere roofvogels te zien. Van de 39 in Europa voorkomende roofvogelsoorten zijn er maar liefst 36 gezien in Dadia-woud ten noorden van de Evros-delta bij de Turkse grens; o.a. de vale gier, de aasgier, de balkansperwer en de in Europa zeer zeldzame monniksgier. Op een eiland als Lesbos komt de zeldzame Eleonora's valk voor. Algemeen voorkomende vogels zijn uilen, waaronder de oehoe, ijsvogel, hop, wielewaal, specht, bijeneter en scharrelaar. In rivierdelta's of "wetlands" leven veel waad- en watervogels als aalscholvers, ibissen, lepelaars, tureluurs, zeldzame kroeskoppelikanen bij de Prespa-meren tegen de Albanese grens, ooievaars en flamingo's. Griekenland is ook een veel gebruikte tussenstop voor trekvogels die op weg zijn naar met name Noord-Afrika. Met name Kreta ligt op een ideale positie tussen Afrika en het Europese vasteland.
Bijzondere dieren zijn de Griekse landschildpad, de Moorse landschildpad en de alleen in Griekenland voorkomende landschildpad Testudo marginata; helaas komen er van deze soorten steeds minder voor. Kikkers, padden en niet-giftige slangen komen overal voor, evenals gekko's, kameleons en andere hagedisachtigen. Aan insecten en kevers vinden we veel soorten sprinkhanen, mestkevers, luidruchtige cicades, schorpioenen, duizendpoten. Griekenland kent verder n giftige spinnensoort.
Tot de zeebewoners behoren zwaardvis, makreel, tonijn en sardine, haaien, kreeften, inktvissen, schelpdieren en sponzen. In meren en bergstromen huizen karpers, alen en zoetwaterkreeftjes. Aan de rotskusten komen grote hoeveelheden zee-egels voor. Dolfijnen worden in de wateren rond Griekenland steeds zeldzamer.
Naast huisdieren als katten en honden heeft bijna elk gezin op het platteland wel een of meerdere geiten en of schapen, die de plattelandsbevolking voorzien van melk, kaas (fta) en wol. Het aantal schapen en geiten bedraagt meer dan 10 miljoen. In moeilijk begaanbaar terrein wordt nog vaak gebruik gemaakt van ezels, muilezels en paarden.
Er zijn drie nationale parken die in totaal ca. 52.000 ha groot zijn en op enkele eilanden liggen wat natuurreservaten. De staat van onderhoud van deze gebieden laat nogal te wensen over. |