Extra informatie over Jamaica
Algemeen
Zonsondergang Jamaica Jamaica (in het Arawak: xaymaca = land van bos en water) is een parlementaire monarchie binnen het Britse Gemenebest op het gelijknamige eiland in de Caribische Zee. Het is een eiland van de Grote Antillen en ligt 160 kilometer ten westen van Hispaniola, 145 kilometer ten zuiden van Cuba, 160 kilometer ten westen van Hati en 960 kilometer ten zuiden van Miami in de Verenigde Staten. Jamaica heeft een totale oppervlakte van 10.991 km2 en dat is ruim een kwart van Nederland. Het eiland is 235 kilometer lang en varieert van 35 tot maximaal 82 kilometer breed en heeft een kustlijn van ongeveer 1022 kilometer. Het is qua grootte het derde eiland van het Caribisch gebied na Cuba en Hispaniola, dat bestaat uit de landen Hati en de Dominicaanse Republiek. Tot Jamaica behoren de eilandengroepen Morant Cay en Pedro Cay ten zuiden van het eiland.
Jamaica is zon 60 miljoen jaar geleden ontstaan toen door een opwaartse druk en een daling van de zeespiegel veel vulkaankegels boven zeeniveau kwamen te liggen. Een van deze vulkaankegels zou later Jamaica worden. De eilanden die zo ontstonden werden daarna geleidelijk aan omringd door gordels van koraalkalksteen. Jamaica is vrij bergachtig, meer dan de helft van het eiland ligt meer dan 300 meter boven de zeespiegel en meer dan 100 vierkante kilometer ligt boven de 1500 meter. In het binnenland loopt en van oost naar west lopende bergketen. Daarom heen sterk in hoogte verschillende kustvlakten, van vlak tot bergachtig met toppen van 1366 en 1923 meter hoog. In het zuidwesten liggen de beroemde langgerekte zandstranden. De rest van de kust is kan zeer steil zijn met grote en kleine baaien. De hoofdstad Kingston ligt aan een baai in het zuidoosten van het eiland.
Het noordoosten is het hoogste gedeelte van het eiland met als hoogste top van de Blue Mountains de Blue Mountain Peak met 2256 meter. De Blue Mountains rijzen binnen achttien kilometer van zeeniveau naar ca. 2300 meter hoogte. Een kalksteenplateau met karstverschijnselen (Cockpit Country) in het westelijke deel van het eiland beslaat ruim tweederde van het eiland. Het beboste landschap is bezaaid met gaten die door erosie zijn ontstaan. Ook vinden we hier uitgebreide grottenstelsels. Ongeveer vijf procent van de totale oppervlakte bestaat uit laagland. Aan de noordkust ligt een koraalrif dat de kust daar beschermt tegen de golven.
Er lopen meer dan 120 rivieren over het eiland. Sommige rivieren verdwijnen ineens onder de grond en komen kilometers verder weer boven de grond. De rivieren in het noorden zijn vaak smal met vele stroomversnellingen en watervallen. De rivieren in het zuiden zijn breder en stromen wat minder hard. In de zomer drogen de meeste rivieren op. Alleen de langste (ca. 80 km) rivier van Jamaica, de Black River, is enigszins bevaarbaar. Andere rivieren zijn de White River, de Rio Grande en de Martha Brae. In het zuidwesten ligt ook nog een uitgestrekt moerassengebied, de Great Morass.
Jamaica ligt in een aardbevingenzone: in 1692 werd Port Royal verwoest en in 1907 Kingston.
Klimaat
Jamaica heeft een tropisch klimaat met vele uren zon per dag. De hoge temperaturen worden in bergen getemperd door de hoogte en aan de noordkust door de verkoelende noordoost passaatwind (Doctors Breeze). De gemiddelde temperatuur varieert aan de kust tussen de 25 en 32C en is vrij constant. In bergen is het gemiddeld ca. 6C. De koelste periode van het jaar loopt van december tot maart.
Gemiddeld valt er in Jamaica bijna 2000 mm per jaar, maar dat kan van streek tot streek sterk verschillen. Het aan de zuidkust gelegen Kingston krijgt minder dan 1000 mm regen per jaar te verwerken. De noordkust heeft tussen de 2500 en 5600 mm neerslag per jaar te verwerken o.a. als gevolg van de passaatwinden. In de districten Portland en St. Thomas valt gemiddeld mer dan 5000 mm neerslag per jaar. In mei en juni en van september tot november valt de meeste regen. De rest van het jaar zijn de droge periodes.
De periode van augustus tot oktober is het hoogseizoen van de langstrekkende orkanen. In 1988 is Jamaica voor het laatst getroffen door de orkaan Gilbert. De landbouw, bedrijven, infrastructuur en gebouwen hadden zwaar te lijden onder deze orkaan die een spoor van vernieling achterliet. Gilbert kostte 45 mensen het leven. In de twintigste eeuw is Jamaica door negentien orkanen getroffen. De gemiddelde zeewatertemperatuur ligt rond de 25C.
Planten en dieren
Op Jamaica komen ca. 3000 verschillende soorten planten, struiken en bomen voor waarvan er ca. 800 endemisch zijn, dat wil zeggen soorten die alleen op Jamaica voorkomen. Jamaica telt ongeveer 200 soorten orchideen, 550 soorten varens en 60 soorten bromelias. Valleien staan vol met palmbomen, bergtoppen zijn begroeid met laag bergwoud en baardmossen. Ten tijde van de ontdekking van Jamaica in de 15e eeuw was Jamaica bedekt met reusachtige wouden. Inheemse planten waren toen ananas, suikerappel en guave. Bijna alle vruchten die nu op Jamaica groeien zijn na die tijd gemporteerd, zoals bananen, aubergines, cassave, citrusvruchten, kokosnoten en de akee, die vaak tijdens het ontbijt gegeten wordt. Ook de hennepplant waar marihuana of ganja van gemaakt wordt, is gemporteerd. De nationale boom is de Blue Mahoe, een endemische hibiscussoort, en de nationale bloem is de blauwe bloesem van de pokhoutboom (Lignum vitae).
Bamboe komt over het hele eiland voor en op de Blue Mountains groeien o.a. rododendron, kamperfoelie, lelies en de merianas of Jamaicaanse roos. Uit de strychnas, een soort nachtschade, wordt strychnine en medicijnen gewonnen. Veel voorkomende boomsoorten zijn amandelbomen, cederbomen, pijnbomen, pimentbomen, tamarindes, trompetbomen, broodfruitbomen en tulpenbomen. Veel voorkomende bloemen en planten zijn bougainvillea, coniferen, flamboyant, gagel, mispel, schijfcactus, anthurium, heliconia, en zijdeplant. Blaasjeskruid is een insectenetende plant. Mangrovebossen komen nog voor aan de westkust en zijn beschermd.
De vogelwereld is het meest gevarieerd op Jamaica. Er komen ca. 250 soorten voor, waarvan ongeveer de helft permanent op het eiland verblijft en de rest komt om te overwinteren of te broeden. Ongeveer 24 soorten zijn endemisch, komen dus alleen op Jamaica voor.
Jamaica kent drie soorten kolibries en een ondersoort, waarvan de wimpelstaartkolibrie (Doctor Bird) de nationale vogel is en de dwergkolibrie het op n na kleinste vogeltje ter wereld. Andere vogelsoorten zijn de inheemse Jamaicaanse toddy, schreeuwuil, bruine uil, kalkoengieren, papegaaien en de Jamaicaanse duif. Hierna volgt een willekeurige opsomming uit de bonte Jamaicaanse vogelwereld: eenden, fregatvogels, gorzen, jan-van-genten, koekoeken, kraaien, lepelaars, meeuwen, pelikanen, pluvieren, snippen, spotlijsters, suikerdiefjes, troepialen of kling-klings, valken en zwaluwen en nog vele andere. De grootste populatie fluiteenden ter wereld komt op Jamaica voor. Deze fluiteenden zijn zo bijzonder omdat ze niet kunnen kwaken.
De spitssnuitkrokodil is het grootste reptiel van Jamaica. Zeldzaam zijn leguanen en de Jamicaanse stompstaartrat. Er komen op Jamaica 116 soorten vlinders voor, sommige met een vleugelspanwijdte van wel 15 cm (reuzen zwaluwstaart). Bijzonder zijn verder 50 soorten vuurvliegjes en n soort lichtgevende kniptor. Ontelbaar zijn de mottensoorten,waarvan 21 soorten endemisch.
Jamaicaanse Iguana Verder telt de fauna van Jamaica nog drie soorten schildpadden, vijf soorten niet-giftige slangen (o.a. de gele slang, een constrictor-soort), zeventien kikkersoorten, n soort reuzenpad en spinnen. Uniek is dat de veertien inheemse kikkersoorten niet als kikkervisjes ter wereld komen maar direct als kikkers uit hun eitjes kruipen. Mangoesten werden in de 19e eeuw gemporteerd om de ratten te bestrijden. Ze richtten echter ook een slachting aan onder met name de vogel- en slangenpopulatie. Door de mangoest is bijvoorbeeld de zwarte slang uitgestorven op Jamaica. Het is nu gelukt om het aantal mangoesten onder controle te houden.
Een zeldzaam knaagdier is de onder de grond levende Jamaicaanse hutia. Er komen ongeveer 25 soorten vleermuizen op Jamaica voor. De als uitgestorven beschouwde Jamaicaanse iguana bleek nog te leven in de Hellshire Hills. Deze hagedissensoort kan wel 1,5 meter lang worden. De 23 andere hagedissensoorten worden niet zo groot maar komen wel over het hele eiland voor.
Het meest bijzondere dier van Jamaica is de West-Indische lamantijn, een soort zeekoe, die zich vooral ophoudt aan de zuidkust van het eiland. Een greep uit de zeefauna: barracudas, doktersvissen, engelvissen, knorvissen, lipvissen, papegaaivissen, roggen, snoeken, tonijnen, hamerhaaien, tijgerhaaien en doornhaaien.
Enkele veel voorkomende koralen in de wateren rond Jamaica zijn rode koraal, brandkoraal, steenkoraal en schorskoraal.
Bij Montego Bay ligt het Montego Bay Marine Park, het eerste nationale onderwaterpark van Jamaica. |