Extra informatie over Jemen
Algemeen
In het pre-islamitische tijdperk bevond zich op de zuidpunt van het Arabische schiereiland een hoogontwikkelde beschaving. Naast gerrigeerde landbouw, droeg handel (o.a. wierook) bij tot de grote rijkdom in deze streek. Het gezag in dit gebied werd afwisselend uitgeoefend door een groot aantal kleine en grote vorstendommen. De eerste contacten met Europa werden gelegd met de komst van Portugese handelslieden in de 17e eeuw. Al snel vonden ook Nederlandse en Britse schepen hun weg naar de handelssteden Mocha en Aden om koffie en textiel te kopen. Uiteindelijk zou de Britse aanwezigheid in Zuid-Jemen en de Ottomaanse heerschappij over het noorden leiden tot het ontstaan van de aparte identiteiten van beide gebieden.
Zuid-Jemen was voor de Britten van strategisch belang op de handelsroute met India. Na een periode waarin Groot-Brittanni vooral een protectionistische rol vervulde, werd in 1839 de havenstad Aden veroverd en werd de Engelse invloed geleidelijk uitgebreid. Een serie nationalistische opstanden maakte in 1967 een einde aan het Britse gezag en in 1969 werd de Volksdemocratische Republiek Jemen (PDRY) uitgeroepen. Na twee gewapende conflicten met Noord-Jemen (1972 en 1979) en strijd tussen diverse marxistische facties in Aden kwam in 1979 de Yemeni Socialist Party (YSP) aan de macht. Na nieuwe gewelddadige onlusten en een economische recessie begon de YSP halverwege de jaren tachtig aan te sturen op eenwording met het noorden.
Noord-Jemen kende eeuwenlang een conservatieve islamitische bestuursvorm waarin sji'ietische imams als nationale vorsten heersten. Tussen 1919 en 1962 was Noord-Jemen een koninkrijk. Een staatsgreep door hervormingsgezinde jonge officieren maakte hier echter een einde aan. De periode die hierop volgde werd gekenmerkt door strijd tussen royalisten, conservatieve religieuze groepen en republikeinen. In 1978 kregen de republikeinen de overhand en Ali Abdullah Saleh werd benoemd tot president van de Arabische Republiek Jemen. Nadat hij zijn machtspositie had geconsolideerd, raakte hij genteresseerd in de hereniging van Jemen.
In mei 1990 gingen Noord- en Zuid-Jemen op in de Republiek Jemen onder leiding van Saleh. Na de eenwording kreeg het land te maken met een moeilijk proces van natievorming. Het werd bovendien economisch gestraft door de internationale gemeenschap vanwege zijn opstelling tijdens de Eerste Golfoorlog. Jemen zat op dat moment als tijdelijk lid in de VN Veiligheidsraad en onthield zich van stemming over Veiligheidsresolutie 687, waarin de internationale gemeenschap de inval van Irak in Koeweit veroordeelde. Tijdens de Golfoorlog van 2003 koos Jemen ervoor zich expliciet bij de internationale gemeenschap aan te sluiten.
De slechte economische situatie leidde tot binnenlandse onlusten en uiteindelijk tot een korte burgeroorlog in 1994. Door de overwinning van het noorden werd de door het zuiden beoogde afscheiding voorkomen.
Staatsinrichting
De Republiek Jemen is op 22 mei 1990 ontstaan uit het samengaan van Noord- en Zuid-Jemen. Jemen heeft een democratische bestel met een parlement met 301 rechtstreeks gekozen afgevaardigden. In 1997 vonden voor het eerst parlementsverkiezingen plaats. Momenteel zijn er 21 partijen actief. Sinds de parlementaire verkiezingen van mei 2003 hebben vijf partijen zitting in het parlement: de regerende General People's Congress (GPC, 229 zetels), de conservatief-islamitische Yemeni Congregation for Reform (Islah, 45), de Yemeni Socialist Party (YSP, 7), de Nasiristische Unionisten (3) en de Baath Partij (2). In het parlement zitten verder 14 onafhankelijken.
Volgens de grondwet dienen iedere 5 jaar presidentsverkiezingen gehouden te worden. Na in 1994 door het parlement te zijn herkozen, werd de president in september 1999 voor het eerst rechtstreeks door de bevolking herkozen. De verkiezingen van 2004 zijn evenwel uitgesteld tot 2006. Het staatshoofd benoemt de premier, het kabinet en de Consultatieve Raad bestaande uit invloedrijke burgers. De president kan per decreet regeren. Decreten moeten door het parlement worden goedgekeurd, maar de praktijk wijst uit dat ze soms ook zonder parlementaire goedkeuring in werking treden. De Sharia is de belangrijkste bron van wetgeving, maar heeft in de praktijk vooral betekenis op het gebied van personen- en familierecht. Met de eerste lokale verkiezingen in februari 2001 werd een belangrijke stap gezet op weg naar democratische controle op het gedecentraliseerde overheidsbestuur.
Binnenlandse politiek
Het politieke krachtenveld in Jemen is zeer complex en veranderlijk. Persoonlijke banden en tribale achtergronden spelen een belangrijke rol in het politieke bestel. Noemenswaardige oppositiegroeperingen zonder parlementaire vertegenwoordiging zijn de League of the Sons of Yemen (Rabita vooral zuidelijke intellectuelen) en El Haq (een religieuze partij, waarvan rebellenleider Al-Houthi lid was). Het Nationale Oppositie Front, sinds de burgeroorlog in ballingschap in Londen, is wat in de vergetelheid geraakt, vooral sinds de in 2003 door de regering afgekondigde amnestie.
Behalve de spanningen tussen de regerings- en oppositiepartijen hebben pogingen om het hervormingspakket van de Wereldbank en het IMF door te voeren geleid tot gewelddadige oppositie en confrontaties met de bevolking. Vooral pogingen tot het afschaffen van subsidies voor enkele basisproducten en dieselolie stuitten op veel verzet. Daarnaast kwam de onvrede van tribale groeperingen met de wijze waarop de regering met hen omgaat, dan wel waarop bepaalde conflicten (niet) worden opgelost, mede tot uiting in geweldsacties zoals het opblazen van oliepijpleidingen, autodiefstallen en ontvoeringen van buitenlanders. De laatste jaren is kidnapping van buitenlanders niet of nauwelijks voorgekomen. Recentelijk is de overheid strenger gaan optreden tegen het dragen van wapens in de steden; de strafmaat voor ontvoeringen is flink verhoogd. |