Extra informatie over Kirgizi
Algemeen
Kirgizi viel van oudsher onder de invloed van Mongools-Tataarse Khanaten. Rond 1870 kwam het gebied geleidelijk onder Russische invloed. In 1936 kreeg Kirgizi de status van autonome Republiek in de Sovjetunie. Tot de jaren '50 domineerden etnische Russen de Kirgizische communistische partij. Onder Brezjnev werd de top van de partij meer gekirgizeerd. Tijdens de anti-corruptie campagne van Gorbatsjov midden jaren 80 verloor die traditionele communistische elite aan macht. In oktober 1990 werd de fysicus Akajev tot president gekozen en riep Kirgizi de onafhankelijkheid uit op 31 augustus 1991, waarmee het land tot de Republiek Kirgizi werd omgedoopt. Akajev begon met een programma van economische hervormingen en politieke liberalisatie, waarbij hij werd gesteund door de grote internationale donoren. In tegenstelling tot de overige Centraal-Aziatische republieken heeft zich in Kirgizi een actief maatschappelijk middenveld op diverse werkterreinen ontwikkeld. In december 1995 en oktober 2000 werd Akajev herkozen als president. Na de gemanipuleerde parlementsverkiezingen in februari 2005 braken er protesten uit. Na de bestorming van het parlement, vluchtte Akajev het land uit. Dit wordt ook wel de gele of tulpenrevolutie genoemd. Bij de vervroegde presidentsverkiezingen in juli 2005 werd Kurmanbek Bakijev gekozen tot president.
Staatsinrichting
Kirgizi is sinds 1991 een onafhankelijke republiek. In mei 1993 werd de huidige grondwet aangenomen. Zowel de president als het parlement worden rechtstreeks gekozen door algemene verkiezingen voor een termijn van 5 jaar.
Hoewel de grondwet voorzag in een relatief gelijke verdeling van machten, trok Akajev door middel van referenda in de loop der jaren steeds meer macht naar de president toe. Zo kan de president de premier kiezen, wetgeving initiren, het parlement ontbinden en leden voor het Hooggerechtshof aanbevelen. Daarnaast heeft hij veel invloed bij het benoemen van ministers, ambassadeurs en lokale ambtenaren. De huidige premier Kulov is voorstander van het beperken van de presidentile macht.
In 1994 kwam er in plaats van een unicameraal parlementair stelsel een bicameraal stelsel, bestaande uit een Wetgevende Vergadering met 35 afgevaardigden en een Volksvergadering met 70 volksvertegenwoordigers. In lijn met een referendum uit 2003 werd er na de parlementsverkiezingen van 2005 opnieuw een unicameraal stelsel ingesteld met 75 vertegenwoordigers. Momenteel liggen er voorstellen om dit stelsel weer terug te brengen naar een bicameraal stelsel en terug te keren naar een gemengd kiesstelsel, in plaats van het first-past-the-post systeem.
Binnenlandse politiek
In vergelijking met de overige Centraal-Aziatische republieken vertoonde de Kirgizische regering minder autoritaire aspiraties. Kirgizi was na de onafhankelijkheid in 1991 dan ook een voorbeeld onder de voormalige Sovjet-republieken en kon brede assistentie van internationale donoren genieten. De afgelopen jaren waren politieke en economische hervormingen onder president Akajev echter gestagneerd. Zo werden in maart 2002 tijdens een uit de hand gelopen demonstratie tegen het beleid van de regering in het Zuid-Kirgizische Aksy-district vijf demonstranten doodgeschoten.
De nieuwe regering, onder leiding van de in juli 2005 gekozen president Bakijev, geeft prioriteit aan constitutionele hervormingen en hervormingen in de rechterlijke macht. Daarnaast is er een groot corruptieprobleem, wat nu n van de topprioriteiten is van de nieuwe regering.
Hoewel internationale waarnemers positief zijn over de intenties van Bakijev, spelen elitegroeperingen nog een grote rol in de Kirgizische politiek. Er is sprake van een ongemakkelijke coalitie door tegenstellingen tussen de noordelijke en zuidelijke groeperingen in de regerende elite. Met een president uit het zuiden en een premier uit het noorden is momenteel een balans gevonden om deze spanningen onder controle te houden. Een andere mogelijke bedreiging voor de politieke stabiliteit zijn islamitische militante groeperingen.
Voor de politieke stabiliteit in Kirgizi spelen de ontwikkelingen in de Ferghana Vallei een belangrijke rol. In deze vallei, die aan Kirgizi, Oezbekistan en Tadzjikistan grenst, wonen Kirgiezen, Tadzjieken en Oezbeken aan beide kanten van de grens op een relatief klein oppervlak, hetgeen in het verleden van tijd tot tijd tot etnische spanningen en grensincidenten heeft geleid. De onduidelijke afbakening van de grenzen in de vallei belemmert de ontwikkeling van de lokale economie en handel. Daarnaast zijn er in het grensgebied, met name aan Oezbeekse zijde, mijnenvelden aangelegd, hetgeen jaarlijks tot slachtoffers leidt. Door de revolutie is de onrust in het gebied weer groter geworden. |