Extra informatie over Nicaraqua
Algemeen
In 1821 wordt Nicaragua, als deel van een Centraal-Amerikaanse Federatie, onafhankelijk van Spanje. In 1838 wordt het land een onafhankelijke staat. De soms bloedige strijd tussen conservatieven en de meer vooruitstrevende liberalen, die zelfs de hulp van Amerikaanse huurlingen inroepen, bepaalt het politieke landschap. De liberaal en verlicht despoot Jos Santos Zelaya, die in 1893 aan de macht komt, voert hervormingen door, zoals de scheiding van kerk en staat, gratis onderwijs en investeringen in infrastructuur. Ook bevordert hij de integratie van het oostelijk Caribische deel van Nicaragua binnen de natie. Zijn weigering in te stemmen met de aanleg van een kanaal van de Atlantische Oceaan naar de Stille Oceaan brengt hem in conflict met de VS, die tegenkrachten steunen en mariniers naar Bluefields sturen (1910).
De militaire aanwezigheid van de VS zal, met een korte onderbreking, tot 1933 duren. Door 'free and fair' verkiezingen en het instellen van een beroepsleger, de Nationale Garde, willen de VS een verbetering van het politiek klimaat bevorderen, hetgeen door het steeds weer oplaaien van de strijd tussen conservatieven en liberalen mislukt.
Vanaf 1925 voert de socialistisch genspireerde revolutionair Augusto C. Sandino, die landhervormingen wil doorvoeren, met een guerrillaleger strijd tegen de Amerikaanse mariniers en de Nationale Garde. In 1934 wordt hij op bevel van de opperbevelhebber van de Nationale Garde, Anastasio Somoza, vermoord. Sandinos naam wordt later verbonden aan n van de belangrijkste politieke bewegingen in Nicaragua. De familie Somoza voert tot 1979 het bewind over het land en vergaart daarbij aanzienlijke rijkdommen.
Na een jarenlange en bloedige burgeroorlog, geleid door de Sandinistische beweging, raakt het bewind van president Somoza zowel nationaal als internationaal steeds meer gesoleerd. In 1979 delft zijn Nationale Garde na een felle strijd het onderspit, waarna hij het land ontvlucht. Een vijfkoppige Junta, waarin naast Sandinisten ook de weduwe van de vermoorde hoofdredacteur van de oppositiekrant 'La Prensa', Violeta Chamorro, zitting heeft, neemt de leiding van het land over. Het nationale leger blijft in handen van de Sandinisten. De tegenstellingen tussen de politieke doelstellingen van de Sandinisten, politiek georganiseerd in het FSLN ('Frente Sandinista de Liberacin Nacional') dat eigen massaorganisaties opricht, en de andere politieke stromingen worden echter steeds duidelijker. Na een verkiezingsoverwinning van de Sandinisten in 1984 wordt Daniel Ortega president en krijgt Nicaragua een parlement.
Bij de opbouw van het nieuwe Nicaragua krijgt het land veel internationale financile steun. Vrijwilligers uit het buitenland helpen bij de wederopbouw. Het beleid van de Sandinisten is gericht op vermindering van ongelijkheid alsmede armoede en ontwikkeling van de bevolking. Toch leidt het centralistisch georinteerde ontwikkelingsmodel, ondanks de positieve resultaten op het vlak van alfabetisering, onderwijs en gezondheidszorg, niet tot economische groei en welvaart. De Sandinistische regering kampt met een toenemende schuldenlast en hyperinflatie. De gewapende strijd tegen ex-leden van de Nationale Garde, 'contra's' genoemd, die gesteund worden door de VS, slokt steeds meer overheidsmiddelen en arbeidskrachten op. De Reagan-regering stelt een zeeblokkade in en verspert de haven van de stad Corinto met zeemijnen.
De verkiezingen in 1990 worden, tegen de algemene verwachting in, gewonnen door de oppositie, verenigd in de UNO (Union Nacional Opositora). Violeta Chamorro wordt president en haar schoonzoon Lacayo premier. Tijdens de regeringsperiode Chamorro komt er een einde aan de binnenlandse gewapende conflicten, maakt het centralistisch bewind plaats voor democratisch bestuur, verandert de geleide economie in een vrije markt en wordt het leger onder burgerlijk gezag geplaatst.
De politieke polarisatie die door de burgeroorlog is ontstaan, bepaalt de verkiezingen van 1996. Het FSLN onder aanvoering van Daniel Ortega wordt met 51% meerderheid verslagen door de Liberale Alliantie, aangevoerd door de voormalige burgemeester van de hoofdstad Managua, Arnoldo Alemn. Alemn is president tot aan de nationale verkiezingen in november 2001. Deze verkiezingen, waar veel nationale en internationale waarnemers een oogje in het zeil houden, verlopen eerlijk en rustig en worden na een nek aan nek race tussen Liberalen en Sandinisten gewonnen door de Liberale Partij.
Per 10 januari 2002 neemt president Enrique Bolaos Geyer de leiding van het land over en zorgt daarmee voor een nieuw elan in Nicaragua. In zijn inaugurele speech zet Bolaos zich af tegen zijn voorganger, benadrukt de strijd tegen corruptie en zegt te zullen streven naar onafhankelijkheid van de justitile sector, de kiesautoriteiten en de Rekenkamer. De functies binnen deze staatsinstellingen werden onderling confoirm het zogenaamde 'pacto' verdeeld tussen Sandinisten en Liberalen.
Staatsinrichting
De huidige grondwet van Nicaragua dateert uit 1987. In de grondwet wordt de scheiding der machten geregeld tussen de uitvoerende macht, de wetgevende macht (de Nationale Assemblee) en de juridische macht. Er zijn 131 gemeentelijke raden en voorts twee autonome regionale raden voor de Atlantische kustregio's. In 1995 wordt een aantal hervormingen doorgevoerd. Het leger komt onder burgerlijk bestuur. De macht van de President (met name de mogelijkheid van herverkiezing) wordt beperkt.
De Nationale Assemblee wordt door middel van evenredige vertegenwoordiging gekozen voor een periode van 5 jaar en bestaat uit 92 leden (70 provinciaal en 20 nationaal plus de bij de verkiezingen verslagen kandidaten voor het presidentschap en vice-presidentschap).
Het Opperste Gerechtshof is onafhankelijk van de uitvoerende macht en bestaat uit 12 leden die door de Nationale Assemblee worden gekozen voor een periode van zeven jaar. Het land kent een onafhankelijke Nationale Rekenkamer. De onafhankelijkheid van instellingen zoals de rechterlijke macht, de Rekenkamer en de Kiesraad laat in de praktijk veel te wensen over.
Binnenlandse politiek
President Bolaos heeft fiks de bezem door de Augiasstal van corruptie en macro-economisch wanbeleid gehaald. Hij trekt niet alleen ten strijde tegen corruptie op hoog niveau, maar wil ook een anti-corruptie strategie opstellen om de kleine corruptie een halt toe te roepen. Belangrijk in dit verband is de veroordeling eind 2003 van ex-president Arnaldo Alemn, een partijgenoot van Bolaos, tot twintig jaar gevangenisstraf wegens fraude en witwassen.
De regering Bolaos heeft wel een zware tol moeten betalen voor de veroordeling van Alemn. Op het politieke vlak is het niet eenvoudiger geworden doordat de Liberale Partij (PLC) officieel heeft verklaard zich niet langer als regeringspartij te beschouwen. De partij is intern verdeeld is tussen aanhangers van de huidige president en aanhangers van Alemn (Arnoldistas). Deze laatsten hebben 42 zetels in het 92 zetels tellende parlement; de aanhangers van Bolaos (Blanco y Azul) 9 en de Sandinisten (FLNS) 38. Toch heeft Bolaos in 2003 zijn ingezette hervormingskoers kunnen handhaven en versterken dankzij ad hoc allianties. Verdere macro-economische stabilisering en het bereiken van HPIC completion point kunnen op zijn conto worden geschreven, evenals de ratificatie van het vrijhandelsakkoord met de VS (CAFTA).
De Consultatieve Groep eind 2003 heeft het tot dus ver gevoerde beleid in het algemeen en het anti-corruptie beleid in het bijzonder gesteund. Het Nationaal Ontwikkelingsplan (PND) is aanvaard als basis voor de verdere dialoog tussen regering, civil society en donoren over het lange-termijn beleid.
In 2004 lijkt het tij zich tegen Bolaos te keren. Het parlement blokkeert belangrijke beleidsvernieuwingen en keurt begin 2005 grondwetswijzingen goed die de uitvoerende macht beperken en het parlement bevoegdheden geven inzake benoemingen in onafhankelijke staatsinstellingen. Hogere overheidsuitgaven gemandateerd door het parlement hebben de verlenging van het Poverty Reduction and Growth Facility akkoord met het IMF op losse schroeven gezet. Deze ontwikkelingen brengen de gecombineerde begrotingsteun van een negental bilaterale donoren ter waarde van een kwart van de totale hulpstroom in gevaar.
De Sandinisten hebben de gemeentelijke verkiezingen eind 2004 gewonnen. Opiniepeilingen wijzen uit dat zij verder uitlopen op de Liberalen en de regering. Het feit dat de voormalige burgemeester van Managua, Herty Lewites, een serieuze rivaal lijkt te worden voor Ortega zou tot een breuk in de Sandinistische gelederen kunnen leiden, waardoor hun voorsprong te niet wordt gedaan. |