Extra informatie over Roemenie
Algemeen
Roemeni (Roemeens: Romnia), is een republiek in Zuidoost-Europa. De totale oppervlakte is 237.500 vierkante kilometer (waarvan 230.340 km2 land, 7160 km2 water) en Roemeni is daarmee bijna zes keer zo groot als Nederland.
Roemeni grenst in het noorden (362 km) en zuiden (169 km) aan de Oekrane, in het noordoosten aan Moldavi (450 km), in het zuiden aan Bulgarije (608 km), en in het zuidwesten aan Servi (476 km) en Hongarije (443 km). Tweederde van de 3182 kilometer lange grenslijn bestaat uit water: de Donau als natuurlijke begrenzing met Bulgarije, de Prut met Moldavi, de Tisza met Oekrane en de Zwarte Zee (225 km) in het oosten.
Landschap
Roemeni bestaat voor ongeveer even grote delen uit bergland, hoogvlakten en laagvlakten. Ondanks het bergachtige karakter van Roemeni is de gemiddelde hoogte slechts 350 meter. Het hoogste punt van Roemeni is de Moldoveanu in het Fagarasgebergte (Muntii Fagarasului) in de Transsylvaanse Alpen, 2548 meter. In het westen ligt het Bihorgebergte met als hoogste top de Curcubata, 1848 meter.
De Karpaten zijn minder hoog dan in de Alpen, maar stammen uit ongeveer hetzelfde geologische tijdperk. De Karpaten worden vaak onderverdeeld in de Oostelijke Karpaten (Carpatii Orientali), de Zuidelijke Karpaten (Carpatii Meridionali) en de Westelijke Karpaten (Carpatii Occidentali).
Het Karpatengebergte sluit de hoogvlakte van Transsylvani (Roemeens: Transilvania)in. In het westen van Walachije (Romeens: Walachia of Tara Romaneasca) gaan de Transsylvaanse Alpen of Zuid-Karpaten over in de vlakte van Olteni (Roemeens: Oltenia).
Het oostelijke deel van de Walachijse vlakte wordt ingenomen door de in cultuur gebrachte Baragansteppe. In Moldavi gaat het centrale deel van de Oost-Karpaten over in het Brladplateau. Ten noorden van dit plateau ligt de golvende vlakte van Iasi uit, ten zuiden ervan de vlakte van Focsani, die weer aansluit bij de Donauvlakte met het plateau van Dobroedsja (Roemeens: Dobrogea), een betrekkelijk hoge, heuvelachtige kuststreek bestaande uit een oeroude gerodeerde rotsmassa. In de bosrijke Oostelijke Karpaten liggen enkele vulkanische berggebieden, zoals de Muntii Calimanului en de Muntii Harghitei.
Roemeni kent verschillende soorten bodems. In de gebergten overheersen podzolbodems, op de hoogvlakten veenbodems en in de verschillende laagten van Transsylvani bruine bosbodems. In de vlakten ontwikkelden zich de voor Oost-Europa kenmerkende kastanjebruine bodems en zwarte aarde.
Roemeni is een land met veel druipsteengrotten en andere karstverschijnselen.
Rivieren en meren
De waterhuishouding in Roemeni wordt sterk bepaald door de Karpaten en de Donau (Roemeens: Dunarea), waarvan het stroomgebied geheel Roemeni omvat. De Donau komt bij Bazias het land binnen en stroomt in eerste instantie als een snel stromende bergrivier in een 150 meter breed kloofdal de IJzeren Poort of Portile de Fier tussen het Banatergebergte en het Balkangebergte. In Walachije verbreedt de rivierbedding zich en neemt de stroomsnelheid sterk af. De delta van de Donau (ca. 5050 km2), het grootste deltagebied van Europa, ligt bijna geheel op Roemeens grondgebied (de rest ligt in de Oekrane) en stroomt over 1075 km op Roemeens grondgebied.
De overige rivieren in Roemeni zijn in drie groepen te verdelen, naar herkomst en richting van afwatering. Ze hebben gemeenschappelijk dat ze uiteindelijk allemaal hun weg vinden naar de Donau.
De eerste groep ontspringt op de westelijke hellingen van de Karpaten en stroomt naar de Tisa (Theiss) of naar het Servische deel van de Donau. Een daarvan is Mures, waarvan de lengte in Roemeni 716 kilometer bedraagt en die van oost naar west stroomt.
De tweede groep zijn de rivieren (o.a. Jiu, Arges, Dmbovita en Ialomita) die in de Zuid-Karpaten ontspringen en door Walachije in zuidoostelijke tot oostelijke richting naar de Donau stromen. De Olt (670 km) ontspringt in de Oostelijke Karpaten, stroomt door de Transsylvanische Hoogvlakte, doorsnijdt de Zuidelijke Karpaten en zoekt dan haar weg naar de Donau.
De derde groep bestaat uit rivieren die ontspringen in de Oost-Karpaten en in Moldavi en in zuidoostelijke richting naar de Donau afwateren.
De belangrijkste zijrivier van de Donau is de Prut, die in de Oekrane ontspringt, 950 km lang is en over 716 km de grens met de Oekrane vormt.
De ca. 3000 meren komen voornamelijk voor in het Donaudal, de Donaudelta, hoog in de Karpaten en de kustvlakte van Dobrogea.
De grootste meren zijn in feite lagunes die vlak achter de kustlijn liggen: de Lacul Razelm (394 km2), Lacul Sinoe (166 km2) en Lacul Golovita (119 km2).
Een andere veel voorkomende groep meren is die van de limans (verdronken rivierdalen), die zowel aan de kust als langs de Donau in Walachije voorkomen en meer dan 30 km2 groot zijn.
Grote stuwmeren zijn Lacul Vidraru en Lacul Bicaz.
Klimaat
Roemeni heeft een gematigd landklimaat met zeer warme zomers, koude winters, een kort voorjaar en een langere, meestal milde herfst. Duidelijke regionale verschillen kenmerken echter het kustgebied, de laagvlaktes en de bergen. In het zuiden en aan de Zwarte-Zeekust is de jaarlijkse gemiddelde temperatuur 11C, in de bergen maar 2C.
In de zomermaanden juli en augustus kan het in de laagvlakten erg heet worden; dagtemperaturen van boven de 35C zijn dan geen uitzondering. Dit is bijvoorbeeld het geval in de Donauvlakte waar ook de hoofdstad Boekarest ligt.
Aan de kust en in de bergen is het in de zomer veel aangenamer met gemiddelde dagtemperaturen van 22C. Het aantal zonnige dagen is aan de Zwarte-Zeekust ongeveer evenveel als aan de Franse Middellandse-Zeekust.
s Winters, vanaf ongeveer november, waait meestal de koude noordoostelijke crivat. In de Karpaten is de gemiddelde wintertemperatuur -3C, en er ligt van december tot maart een dik pak sneeuw.
De neerslag kan in de Karpaten oplopen tot ca. 1400 mm per jaar, voor Boekarest bedraagt deze 580 mm per jaar. De minste regen valt aan de Zwarte-Zeekust. De natste maand is over het algemeen juni.
De gemiddelde maandtemperatuur in Boekarest is 2,8C in januari en 22,9C in juli; voor Cluj in het noordelijke Transsylvani is dit respectievelijk 4,4 en 18,9C.
In het noorden overwegen oostenwinden, in het zuiden winden uit het westen.
Planten en dieren
Planten
De voetheuvels vormen een overgangszone tussen twee sterk contrasterende vegetatiegebieden: de dichtbeboste Karpaten en Transsylvaanse Alpen en de steppen van de vlaktes, die echter grotendeels ontgonnen zijn tot akkerland. Vooral Walachije, de Banaat, en delen van Moldavi, Transsylvani en de Dobroedsja zijn kaal en uitgestrekt.
Bos bedekt meer dan 25% van het Roemeense landoppervlak, met name in de heuvels en de bergen. Naaldhout overheerst in de oostelijke Karpaten, in de zuidelijke Karpaten komen ook veel loofbomen voor. Tot 1200 1440 meter komen berken, verschillende soorten eiken, esdoorns en populieren voor; tot 1800 meter dennen, sparren en lariksen; tussen 1700 en 1900 meter hoogte zijn typisch varens, haargras en bosbes; boven 1900 meter liggen alpenweiden met lage vegetatie, bijvoorbeeld gentianen en klok- en teunisbloemen.`
In totaal zijn er ca. 1350 plantensoorten geteld in de Karpaten. Alpine soorten zijn gele papaver, steenbreek, Transsilvaanse akelei en edelweiss.
De Donau is omzoomd door wilgen en populieren, behalve in de wijde delta, waar uiteenlopende soorten riet wijdverspreid zijn, soms in de vorm van drijvende rieteilanden.
De plantengroei in de Donau-delta is zeer divers met o.a. gele en witte waterlelie, lisdodde, drijfvaren, kikkerbeet, moerasdistel en watermint. Het in de delta liggende Letea-woud ziet er wat tropisch uit met Grikekse liaan, klimop en wilde wingerd.
Dieren
De dierenwereld is een typische fauna van de Balkan: een mengsel van Centraal-, Zuid- en Oost-Europese elementen met vanuit het oosten opdringende Aziatische soorten als bijvoorbeeld steppeadder, zeearend, gevlekte en steppebunzing.
Het grote nationale park in de zuidelijke Karpaten (West-Roemeni) huisvest o.a. nog gems, bruine beer (ca. 5400 exemplaren), karpatenhert, marter, lynx (2000), wolf (3500), steenarend en notenkraker, en is daardoor uniek voor Europa.
Op de vlakten en in de heuvels zijn patrijzen, hazen, vossen, reen, everzwijnen en dassen te vinden. In de beukenbossen komen ca. 100 vogelsoorten voor, waaronder de groene specht, ringduif, grijze uil en Vlaamse gaai. In sparrenbossen leven o.a. berghaan, hazelhoen, zwarte specht en goudfazant.
Het grote reservaat in de Donaudelta aan de Zwarte Zee is terecht beroemd door de rijke vogelwereld met o.a. aalscholvers, ibissen, ooievaars, lepelaar, reigers, eenden (o.a. de witkopeend), zeearend, hop, scharrelaar en ijsvogel. Het is tevens de enige plek in Europa waar pelikaankolonies voorkomen. De Donau-delta is verder een kruispunt van vijf vogeltrekroutes en ca. 300 vogelsoorten maken gebruik van deze plek om uit te rusten en te eten, o.a. de zwarte kormoraan.
De delta is zeer visrijk en omvat ca. 100 soorten, waaronder 6 steurachtigen, karpers, meervallen, baarzen en snoeken. In de Zwarte Zee wordt op tarbot, harder en haring gevist en er komen ook dolfijnen voor.
Natuurparken
Roemeni heeft elf nationale parken met een totale oppervlakte van bijna 4000 km2. Het oudste is het Retezat-prak (10.000 ha), dat al in 1935 tot nationaal perk werd uitgeroepen. In het 10.000 ha groet park groeien ca. 900 plantensoorten. De hoogste top is de Peleaga, 2509 meter.
Verder zijn er nog bijna 600 beschermde gebieden, waarvan de meeste in de Karpaten liggen. Enkele bekende natuurgebieden zijn: Bucegi natuurreservaat, Piatra Craiului, Ceahlau massief, Apuseni-bergen, Slatioara reservaat en Todirescu bloemenreservaat. In dit laatste reservaat is het in juli een ware kleurenpracht met o.a. tulpen, wilde hyacint, gele narcis, madeliefje, chrysant en de giftige omagul (Aconitum anthora). |