Extra informatie over Slowakije
Algemeen
Slowakije (Slowaaks: Slovensko; officieel: Slovensk Republika), is een republiek in Midden-Europa. De totale oppervlakte bedraagt 49.036 km2 en Slowakije is daarmee ongeveer 1,3 keer zo groot als Nederland. Slowakije grenst in het noorden aan Polen (444 kilometer), in het oosten aan de Oekrane (90 km), in het zuiden aan Hongarije (515 km), in het zuidwesten aan Oostenrijk (127 km) en in het westen aan Tsjechi (215 km).
De Oostenrijkse hoofdstad Wenen ligt maar 60 kilometer van de Slowaakse hoofdstad Bratislava. Slowakije grenst niet aan een zee. De dichtstbijzijnde zeen zijn de Oostzee in het noorden en de Adriatische Zee in het zuiden, beide op meer dan 300 kilometer afstand.
Landschap
Het landschap van Slowakije, dat in feite door een langgerekte boog van de Karpaten omsloten wordt, kent een zeer ingewikkelde structuur. Net als de Alpen vormen de Karpaten een gecompliceerd dekbladenlandschap, maar de geleding is totaal anders en door herhaalde breukbewegingen is de samenhang verloren gegaan en is het oorspronkelijke gebergte verbrokkeld tot een groot aantal kleinere gebergten met daartussen bekkenlandschappen.
In het westen, op de grens van het Tsjechische Moravi en Slowakije, liggen de Witte Karpaten (Bil Karpaty) en de Kleine Karpaten (Mal Karpaty), twee vrij lage gebergtes. De Hoge Tatra (Vysok Tatry) is het hoogste gebergte van het land, ligt in het noorden van het land en loopt tot in Polen door.
Karakteristiek voor het Hoge Tatra-gebergte zijn de steile wanden en spitse toppen, waarvan de hoogste, de Gerlachovsk tit, 2655 meter hoog is.
De Lage Tatra (Nizk Tatry) ligt in Midden-Slowakije en de hoogste top is de Dumbier, 2045 meter hoog.
Westelijk van de Kleine Karpaten liggen weer twee kleine gebergten. De Velk Fatra en de Mal Fatra. In het zuiden en zuidoosten, op de grens met Hongarije, bevindt zich een kalksteengebied met veel druipsteengrotten, de Slowaakse Karst (Slovensk kras). Ongeveer in hetzelfde gebied ligt het zogenaamde Slowaaks Paradijs (Slovensk raj), met veel grotten, watervallen en kalksteenrotsen.
Op de grens met Polen ligt het Pieniny-gebergte, een echt watersportgebied, o.a. op de rivier de Dunajec.
In het oosten van Slowakije, tegen de Oekraense grens, ligt het uit vulkanische gesteente bestaande Vihorlatgebergte.
Van de totale oppervlakte in Slowakije is ca. 40% bedekt met bos en slechts 20% van het land is gecultiveerd.
Rivieren, meren en grotten
Langs de zuidgrens stroomt de Donau, die over een afstand van ca. 150 km de grens met Hongarije vormt, naar de Zwarte Zee. Aan de Donau ligt ook de hoofdstad Bratislava. Deze rivier neemt uit Slowakije het water op van de Nitra, Hron, Ipel, Slan (Hongaars: Sajo), Hornd, Bodrog, Ondava, Laborec, Latorica en de Vh (Waag), de grootste rivier van Slowakije, die haar oorsprong heeft in het Tatragebergte.
Slowakije heeft weinig natuurlijke meren; het zijn voornamelijk kaarmeren en door morenes opgestuwde meren in het Tatragebergte. De Hoge Tatra heeft ongeveer honderd meren, de Lage Tatra ongeveer 20. In beide gevallen zijn ze niet groter dan 3 km2. Ook zijn er veel moderne stuwmeren, voornamelijk in Vh.
De grootste meren in het Slowaakse deel van het Tatragebergte zijn;
Velk Hincovo pleso 20.08 ha
trbsk pleso 19.76 ha
Nin Temnosmrecinsk pleso 12,00 ha
Vyn Bielovodsk abie pleso 9.56 ha
Popradsk pleso 6.88 ha
De meeste grotten zijn te vinden in de Slowaakse Karst en ten oosten van de Lage Tatra. De Slowaakse Karst ligt op de grens van Slowakije en Hongarije en daar zijn veel druipsteengrotten te vinden.
De hoogste watervallen in de Hoge Tatra zijn de:
Kmetove vodopdy 80 meter
Vajanskho vodopdy 30 meter
Vodopd Skok 25 meter
Katarakty 22 meter
Klimaat
Het klimaat heeft een sterk continentaal karakter met warme zomers en koude winters. In de bergen is het weer over het algemeen wat koeler. In januari is in Bratislava de gemiddelde temperatuur overdag -3 tot 2C en in juli 16 tot 26C.
De neerslag varieert sterk met de plaats, een gevolg van de geaccidenteerdheid van het land. In de beide Tatragebergtes komen neerslaghoeveelheden tot 1800 mm voor, in Bratislava valt jaarlijks gemiddeld 611 mm neerslag. De grootste hoeveelheden vallen gedurende de zomermaanden. De droogste periode is van januari tot en met april met een gemiddelde van 39-43 mm regen.
Bratislava (West-Slowakije; 133 meter boven zeeniveau):
Jan maa mei jul sep nov dec
Gemiddelde temperatuur -0,5 5,5 15,5 20,5 15,0 4,4 0,0
Gem. max.temp. 2,2 10 21,6 26,6 20,5 7,8 2,2
Gem. min.temp. -3,3 1,1 10,0 15,0 10,5 1,7 -2,8
Gem. aantal regendagen 8 11 9 10 9 10 7
Gem. aantal sneeuwdagen 6 4 0 0 0 2 4
Kosice (Oost-Slowakije; 232 meter boven zeeniveau):
Jan maa mei jul sep nov dec
Gemiddelde temperatuur -2,2 3,8 15,0 19,4 13,9 3,3 -2,2
Gem. max. temperatuur 0,5 8,3 20,5 25,0 19,4 6,7 0,0
Gem. min. temperatuur -4,4 -0,5 8,9 13,9 9,4 0,5 -4,4
Gem. aantal regendagen 6 7 8 9 7 7 5
Gem. aantal sneeuwdagen 7 4 0 0 0 4 6
Lucenec (219 meter boven zeeniveau)
Jan maa mei jul sep nov dec
Gemiddelde temperatuur -2,2 3,8 15,0 20,0 14,4 3,3 -2,2
Gem. max. temperatuur 1,1 9,4 21,1 26,1 20,0 6,7 0,5
Gem. min. temperatuur -5,0 -1,1 8,3 13,3 8,9 0,0 -5,5
Gem. aantal regendagen 3 5 7 5 5 5 3
Gem. aantal sneeuwdagen 3 2 0 0 0 1 3
Planten en dieren
Planten
In de bergachtige gebieden vindt men de gevarieerde flora van Midden-Europa: uitgestrekte bossen met zowel loofhout (esdoorn, lijsterbes, eik, beuk, berk) als naaldhout (grove den, arve, spar, lariks, taxus); ijstijdoverblijfselen als een braam- en een steenbreeksoort; verder berendruif, vele soorten orchideen, en vele andere, vaak endemische plantensoorten. In de Tatragebergten komen ca. 1300 bijzondere bloemen- en plantensoorten voor.
De boomgrens ligt tussen 1200 en 1400 meter. Tussen 1850 en 2600 meter komen, onder moeilijke omstandigheden, nog ca. 300 kleine plantensoorten voor. Ongeveer 40 soorten hiervan komen nog boven de 2600 meter voor. In de rivierdalen treft men vaak een parkachtig landschap aan. Tot 1950 komt de Limba voor, een endemische pijnboomsoort.
Dieren
De dierenwereld is van een Midden-Europees karakter; in de gebergten komt een alpine aandoende fauna voor met o.a. marmotten, sneeuwmuizen en Karpatengemzen, de grootst bekende vorm van dit hoefdier. De grote roofdieren komen nog (zeer) zeldzaam voor: wilde kat, lynx, wolf en bruine beer. Enkele elementen van Oost-Europese oorsprong dringen tot in Slowakije door, o.a. de steenarend.
In de wateren van Slowakije zwemmen op grote schaal forellen, snoeken, karpers en palingen. In grote stuwmeren (o.a. Orava) leven grote meervallen en in de rivieren in Noordwest-Slowakije is een speciale zalmsoort aanwezig.
Een netwerk van reservaten en nationale parken verlenen fauna en flora adequate bescherming; de nationale parken liggen op de grens met Polen en worden in door beide landen samenwerking beheerd. De nationale parken van de Lage- en Hoge Tatra vormen het grootste natuurgebied. Zeldzame planten als het edelweiss komen hier voor.
Slowakije kent ook veel kleine natuurreservaten, zoals het landschap van Polana in het Slowaakse Ertsgebergte, het Nationale Park in Pieniny en het grootste moerasgebied van heel Midden-Europa, Sr, ten noordoosten van Bratislava. Door de industrialisering en de luchtvervuiling (zure regen) worden vele bomen, planten- en dierensoorten met uitsterven bedreigd. |