Extra informatie over Vanuatu
Algemeen
Landschap Vanuatu, tot 1980 de Nieuwe Hebriden (officieel in het Bislama: Ripablik blong Vanuatu; in het Engels: Republic of Vanuatu), is een republiek in de Grote Oceaan en wordt gevormd door een eilandengroep bestaande uit ca. tachtig eilanden. De eilanden zijn te verdelen in drie groepen: de Torres en Banks eilanden in het noorden, Espritu Santo, Maewo en Efate centraal gelegen en de Tafea eilanden Tanna, Aniwa, Futuna, Erromango en Aneityumin het zuiden. Vanuatu is een onderdeel van Melanesi.
Melanesi is een eilandenwereld in de Grote Oceaan en een onderdeel van Oceani, met een totale landoppervlakte van ca. 967.000 km2 en 5 miljoen inwoners. Het gebied omvat Nieuw-Caledoni en de staten Papoea Nieuw-Guinea, Solomoneilanden, Vanuatu en Fiji. De naam Melanesi (van Grieks melas = zwart en nesos = eiland) heeft betrekking op de huidskleur van de bewoners, die raciaal tot de negroden worden gerekend.
Vanuatu ligt 170 km ten zuiden van de Solomoneilanden, 230 km ten noordoosten van Nieuw-Caledoni, 800 km ten westen van Fiji en ca. 1900 km ten noordoosten van Brisbane, Australi. De totale landoppervlakte beslaat 12.190 km2 en de totale zeeoppervlakte beslaat ca. 860.000 km2. De grootste eilanden zijn Espritu Santo (4010 km2), Malakula of Mallicolo (2069 km2), Efate of Vat (980 km2) en Erromanga (900 km2). De twaalf grootste eilanden beslaan 93% van de totale landoppervlakte. De hoofdstad Port Vila ligt op het eiland Efate. Vanuatu rees ca. 22 miljoen jaar geleden uit de oceaan omhoog nadat aardverschuivingen op de oceaanbodem een aantal bergen veroorzaakten. Eerst verschenen de eilanden Santo, Malakula en de Torres groep. Daarna Maewo en Pentecost tussen 5 en 11 miljoen jaar geleden. De andere eilanden verschenen minder dan vijf miljoen jaar geleden. Pas zo'n twee miljoen jaar geleden werden de eilanden langzaam omhooggeduwd en kregen hun huidige vormen en afmetingen. Nog steeds komt er nieuw land bij door vulkanische activiteiten.
De meeste uit vulkanisch gesteente bestaande eilanden zijn bergachtig of op z'n minst bedekt met steile heuvels en ze worden omgeven door koraalriffen. Ca. 35% van de totale landoppervlakte ligt boven 300 meter en 55% van de hellingen heeft een stijgingspercentage van meer dan 20%. De hoogste top van Vanuatu is de Mount Tabwemasana op het eiland Espritu Santo met ca. 1811 meter. De eilanden Ambae, Ambrym en Tanna hebben toppen hoger dan duizend meter. Sommige gebieden zijn zo diep doorsneden met ravijnen dat ze praktisch ondoordringbaar zijn. De steile heuvels zijn over het algemeen dichtbebost, terwijl het smalle kustgebied wordt gedomineerd door kokosplantages en andere agrarische activiteiten.
Vanuatu ligt precies op de top van de "Pacific Ring of Fire". In feite liggen de eilanden precies op de rand van het Pacific tektonisch plat, dat over het Indo-Australisch plat schuift. Hierdoor komen er frequent aardbevingen en vulkaanuitbarstingen voor. Sommige gebieden op Vanuatu worden jaarlijks twee centimeter opgetild, terwijl andere gebieden verzakken. Seismografen registreren dagelijks talloze bevingen, waarvan de meeste echter nauwelijks voelbaar zijn. Een aardbeving in 1994 met meer dan zeven op de schaal van Richter richtte veel schade aan. Eerdere aardbevingen zorgden in 1875 en 1948 voor tsoenamis (vloedgolf die ontstaat als gevolg van een geheel of gedeeltelijk onderzeese aardbeving of aardverschuiving), die hele dorpen verwoestten. Vanuatu heeft negen actieve vulkanen (waarvan twee onder water) op de eilanden Tanna, Ambrym, Gaua en Lopevi. Verder zijn er veel actieve geisers en warmwaterbronnen. Op 10 januari 2001 werd Vanuatu getroffen door een aardbeving van 6.9 op de schaal van Richter.
Klimaat
Het klimaat van Vanuatu varieert van nat tropisch in het noorden tot subtropisch in het zuiden met drogere gebieden daartussen in. Tussen mei en september waaien er frisse, droge zuidoosten winden die zorgen voor de beste tijd om te reizen. Het natte seizoen valt tussen november en april met hoge temperaturen, zware regenval en af en toe een cycloon. De anders vrij gelijkmatige zuidoostelijke passaatwinden zijn gedurende deze tijd variabel in zowel windrichting als snelheid. Stormen steken binnen een paar minuten op en bereiken snelheden tot 90 km per uur.
De gemiddelde maximumtemperaturen in Luganville, Noord-Vanuatu, variren van ca. 27C in juli en 30C in januari. In Tanna in het zuiden is het een aantal graden koeler. De minimumtemperaturen voor geheel Vanuatu liggen ca. 8,5C beneden het gemiddelde maximum. De luchtvochtigheid is het gehele jaar door hoog: in Port Vila is dat van december tot februari gemiddeld 83% en in de koelere maanden tussen 70 en 74%. Aan de kust is het ook gedurende het regenseizoen wel uit te houden vanwege de verkoelende zeewinden. In het binnenland is het dan onaangenaam warm.
Van januari tot maart valt veruit de meeste neerslag. Gemiddeld valt er in maart op 21 dagen neerslag, en in augustus, het droge seizoen, is dat gemiddeld op 13 dagen. Toch kunnen er ook in de regenperiode lange droge periodes voorkomen en kan het in de droge periodes dagenlang regenen. Op de meest noordoostelijk gelegen eilanden valt meer dan 4000 mm neerslag per jaar. Op de zuidelijke eilanden valt ongeveer 2000 mm per jaar. De natste plaatsen van Vanuatu liggen aan de oostkust van de eilanden Pentecost en Maewo.
Gemiddeld wordt Vanuatu door 2,5 cycloon per jaar getroffen in de periode tussen november en mei, en dan voornamelijk van december tot maart. Gemiddeld wordt een willekeurig gedeelte van Vanuatu n keer in de dertig jaar zwaar getroffen door een cycloon. Vanuatu is daarmee het meest cycloon-gevoelige land in de Zuid-Pacific. Tussen 1970 en 1985 werd Vanuatu door 29 cyclonen getroffen.
Planten en dieren
Palm Ongeveer 75% van Vanuatu is bedekt met de oorspronkelijke vegetatie o.a. grasland, struikgewas en regenwoud. Het regenwoud heeft evenwel zwaar te lijden onder cyclonen, houtkap en agrarische activiteiten, maar in de meer ongerepte gebieden komen ca. 1500 soorten bloemen, varens (ca. 250 soorten) struiken, klimplanten en bomen voor.
Koningen van het woud zijn de imposante banyan-boom, waarvan de kroon meer dan 70 meter in doorsnee kan worden. Bijna volledig verdwenen zijn de eveneens indrukwekkende kauri-bomen waarvan de stam een diameter van vier meter kan bereiken. Alleen op het eiland Erromango komen nog wat kauni-bossen voor. Uniek is verder de prehistorische gigantische boomvaren "namwele". Vanuatu kent ca. 20 palmsoorten waarvan er veertien endemisch zijn (alleen op Vanuatu voorkomend), waaronder de slangenhuidpalm, de mooie Carpoxylon-palm en de natangura-palm. De 158 soorten orchideen, waarvan 40 soorten endemisch, tooien de stammen van vele bomen. Op het eiland Aneityum komen ongeveer de helft van alle soorten orchideen voor.
Minder fraai zijn de ingevoerde onkruiden zoals de lantana en de Amerikaanse klimplant die in de Tweede Wereldoorlog als een camouflageplant door de Amerikanen werd gebruikt. Andere veel voorkomende onkruiden zijn guave en zwarte bes. Deze planten dreigen de oorspronkelijke vegetatie te overvleugelen.
Katten, honden, runderen, paarden, geiten en varkens zijn allemaal ingevoerd op Vanuatu en een groot aantal loopt nu verwilderd rond over de eilanden. Zeer bijzonder zijn de grote aantallen hermafrodiete varkens (narav) op de eilanden Santo, Malo, Ambae, Maewo en Noord-Pentecost. Nergens ter wereld worden zoveel van dergelijke dieren bij elkaar gevonden.
De enige originele zoogdieren van Vanuatu zijn vier soorten vliegende vossen en acht soorten vleermuizen. Alleen de witte vliegende vos is endemisch. Ratten vormen een grote plaag in de dorpen. Ze zijn schadelijk voor aan de kopra- industrie en voor de vogelstand. De eerste soort die op Vanuatu arriveerde was de Polynesische rat, daarna volgden de Europese soorten.
Zeekoe Het grootste zeezoogdier is de zeldzame zeekoe of doejoeng. Volgens tellingen in 1988 leefden er toen nog enkele honderden exemplaren van deze bijzondere dieren in de Vanuatu-archipel. Verschillende soorten zeeschildpadden leven en broeden rond de eilanden. Schildpaddenvlees en eieren worden echter als een delicatesse beschouwd, waardoor de populatie sterk terugloopt. De wateren rond Vanuatu bevatten een grote variteit aan vissen. Vissers vangen bonito's, geelvintonijnen, zeilvissen, barracuda's en zwaardvissen. Rond de riffen komen 300 soorten koraal en 450 soorten vissen voor.
Vanuatu telt 121 vogelsoorten (zeven soorten endemisch) waaronder 32 zeevogelsoorten. De meest zeldzame vogel van Vanuatu is de Santo bergspreeuw. De meest interessante vogel van Vanuatu is het grootpoothoen (in Bislama: namaloo of skrab dak) die in de buurt van actieve vulkanen leeft en zijn de eieren in het hete lavazand legt. Het is een grote (tot 30 cm) zwarte vogel met een kleine kop en korte staart. Jonge grootpoothoenders kunnen meteen na uit het ei gekomen te zijn, binnen een dag lopen en vliegen. De meest algemene grondvogel is het moerashoen. De meest bekende ingevoerde vogel is de lawaaierige en agressieve Indiase mynah. Ze krijgen de schuld voor de teruggelopen populatie van vele inheemse soorten, o.a. door het roven van nesten.
Vanuatu heeft 19 hagedissensoorten, waaronder dertien soorten skinks, vijf gekkosoorten en de gestreepte leguaan, die is gemporteerd vanuit Fiji en alleen voorkomt op het eiland Efate. Het ironische is nu dat de populatie op Vanuatu nu groter is dan die op Fiji. Op Fiji is het dier bijna uitgestorven door de gentroduceerde mangoest. Vanuatu kent twee soorten slangen, een graafslang en de Pacific boa. De enige giftige slangen zijn een aantal soorten zeeslangen, die normaal gesproken ongevaarlijk voor de mens zijn. Vanuit Australi is de groene en gouden brulkikker ingevoerd. Ook deze dieren komen op Vanuatu zeer algemeen voor, terwijl ze in Australi praktisch uitgestorven zijn.
Verder komen op Vanuatu 73 soorten landslakken voor waaronder de grote Oost- Afrikaanse landslak die pas in 1970 ingevoerd werd; verder nog 64 soorten vlinders en 124 soorten insecten. |