Extra informatie over Verenigd koninkrijk
Algemeen
Groot-Brittanni en Noord-Ierland ofwel het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittanni en Noord-Ierland (officieel: United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland; afkorting: UK), wordt gevormd door een eilandengroep in Noordwest-Europa.
Het Verenigd Koninkrijk omvat de vroegere koninkrijken Engeland en Schotland en het voormalige prinsdom Wales, alle gelegen op het eiland Groot-Brittanni. Ook Noord-Ierland hoort dus bij het Verenigd Koninkrijk, maar ligt op het eiland Ierland. Verder zijn er nog een aantal bekende en minder bekende eilanden(groepen) waaronder: de Orkney Islands en de Shetland Islands in het noorden, de Hebriden in het westen, Anglesey en Man in de Ierse Zee, Wight en de Kanaaleilanden in Het Kanaal.
De Kanaaleilanden en het eiland Man behoren staatsrechtelijk niet tot het Verenigd Koninkrijk maar vallen direct onder de Britse Kroon. Ook wetgeving van de Europese Unie is over het algemeen niet van toepassing op deze eilanden.
Om het nog wat ingewikkelder te maken: als er in de literatuur of in de media over de Britse eilanden gesproken wordt, bedoeld men Groot-Brittanni en Ierland.
De totale oppervlakte van Engeland bedraagt 130.422 km2 en dat is 54% van de oppervlakte van het Verenigd Koninkrijk (Schotland 78.800 km2, Wales 20.800 km2, Noord-Ierland 14.100 km2). Engeland is daarmee ca. drie keer zo groot als Nederland. De oppervlakte van het Verenigd Koninkrijk is 244.122 km2. Het Verenigd Koninkrijk is daarmee bijna 6 keer zo groot als Nederland.
Engeland ligt ten noordwesten van het Europese vasteland en vlakbij Frankrijk; slechts 35,4 km scheidt de kust van Engeland (Dover) met die van Frankrijk (Calais) via de Straat van Dover.
Engeland vormt het zuidelijke deel van Groot-Brittanni, grenst in het noorden aan Schotland, in het westen aan Wales, in het oosten aan de Noordzee en in het zuiden aan Het Kanaal.
Oost-Engeland wordt door de Noordzee gescheiden van Scandinavi, Nederland, Belgi en Noord-Duitsland. Ierland en Engeland worden gescheiden door de Ierse Zee.
De totale kustlijn van Engeland bedraagt 1851 km en geen enkele plaats ligt meer dan 121 km verwijderd van de zee.
Tot Engeland behoren ook de Kanaaleilanden jersey, Guernsey, Alderney en Shark, het Isle of Man, het Isle of Wight, en de Isles of Scilly, waaronder St. Marys.
Landschap
Engeland was vroeger voor een groot deel bedekt met bossen. Daarvan is niet veel meer over, op een paar bosrijke gebieden na zoals de New Forest bij Southampton en Sherwood Forest in de buurt van Nottingham.
Het kustlandschap van Engeland is zeer gevarieerd, van kiezelstranden en krijtrotsen in Sussex tot uitgestrekte zandstranden in het noorden van Norfolk. Het zuidwesten kent witte zandstranden waar populaire badplaatsen liggen als Brighton en Blackpool.
Groot-Brittanni kan grofweg worden verdeeld in Upland Britain met hoogvlakten en gebergten en in Lowland Britain met laagvlakten en open velden. Engeland wordt in het algemeen gedomineerd door laagland. Hoger gelegen gebieden zijn het Penninisch Gebergte (tot 640 meter), de Yorkshiremoerassen (tot 450 meter), het gebergte van Cumbria (tot 1000 meter) en Cornwall (tot 620 meter).
Streken
Zuidoost-Engeland of het Londense platteland heeft een gevarieerd relif met veel bomen, bossen en parken. Het bekken van Greater London is omgeven door krijtheuvels: in het noordwesten de Chiltern Hills, in het zuiden de North Downs en de South Downs die uitlopen in gigantische krijtrotsen.
Meer naar het oosten ligt de trechtermond van de Theems met aan beide kanten verschillende kleine baaien en kreken.
In Zuidwest-Engeland zijn de graafschappen Devon en Cornwall met elkaar verbonden door een granieten bergkam met hooggelegen, stenige heidevelden en rotspunten. De lange kust biedt een breed scala aan landschappen, varirend van indrukwekkende rotsbastions, baaien en zeearmen die tot diep in het binnenland reiken met beboste oevers.
East Anglia heeft een licht glooiend landschap met uitgestrekt akkerland. Ten oosten van Norwich liggen de Norfolk Broads, dat een groot aantal ondiepe wateren telt. De moerassen en het veengebied rond de Wash Bay zijn veranderd in bouwland.
Lincolnshire en East Anglia komt nauwelijks boven zeeniveau uitkomt. Dit nu drooggelegde gebied bestond vroeger vooral uit vruchtbare wetlands, beter bekent onder de naam The Fens.
De Midlands in Midden-Engeland worden in het noorden en westen begrensd door het Penninisch Gebergte en de bergen van Wales. In het zuiden en oosten loopt een vage grens die gevormd wordt door brede dalen, rivieren met op de achtergrond de steile hellingen van bergketens, onder andere de Cotswolds Hills.
Elders is het landschap gevarieerder met heuvelland, heidevelden en beboste gebieden.
Noord-Engeland wordt gekenmerkt door hooggelegen heidevelden en ruige bergen. Hier ligt het Penninisch Gebergte (Pennines) met aan weerskanten uitgestrekte laagvlakten, onder andere de Cheshire Plain en de Lancashire Plain. Aan de oostkant ligt een vruchtbaar gebied, dat in noordelijke richting uitloopt in de Vale of York en naar zee wordt begrensd door krijtplateaus. In het uiterste noorden zijn de onherbergzame Cheviot Hills de afgesleten overblijfselen van oude vulkanen. De Yorkshire Dales heeft een kenmerkend kalklandschap met plateaus en hoge heuvels met afgeplatte toppen, waaronder de 693 meter hoge Pen-y-Gent, maar ook kloven, rotswanden, grotten en onderaardse rivieren.
Ten oosten van het Penninisch Gebergte beslaat het North York Moors National Park een brede heidevlakte. In het westen bevindt zich het Lake District met de hoogste bergtoppen van Engeland, zoals de Scafell Pike van 978 meter. Deze streek kent een grote verscheidenheid van berglandschappen, van woeste rotsen tot mooie parklandschappen bij het Windermere Lake.
Rivieren en meren
Engeland heeft een groot aantal kleine rivieren; de grootste, de Theems (Thames), is 336 km lang, waarvan maar 280 km bevaarbaar is. Er zijn 55 bevaarbare rivieren, waarvan de voornaamste zijn: de Theems, Ouse, Trent, Humber, Tees, Wear en Tyne in het oosten, de Avon in het zuiden en de Severn, Dee en Mersey in het westen. De meeste rivieren hebben een diepe bedding, zijn rijk aan water, kennen weinig verval, hebben een rustige loop en kunnen over het algemeen goed bevaren worden.
De meren, vooral in het veel bezochte Lake District, zijn niet groot, maar vaak fraai gelegen. Lake Windermere (15 km2) is het grootste meer van Engeland; een ander groot meer is Ullswater, 9 km2.
De vloed is aan de westkust het hoogst; in de Solway Firth en aan de Severnmond bereikt hij een snelheid van 16 km per uur en een hoogte van 13-14 meter. Aan de monding van de Theems is de vloed normaal gesproken nog geen 5 meter hoog.
Klimaat
Engeland heeft een zeer maritiem klimaat door de ligging midden in de Noord-Atlantische Golfstroom en vooral door de sterk overheersende zuidwestelijke winden, die bijna voortdurend vochtige zeelucht aanvoeren. Ook de geringe jaarlijkse gang van de temperatuur is kenmerkend en bedraagt in Zuidoost-Engeland slechts 13C. De winters zijn over het algemeen zacht en de zomers koel, met in beide periodes een vrij grote luchtvochtigheid. Alleen wanneer 's winters door oostelijke winden lucht van het Europese vasteland wordt aangevoerd, kunnen zeer lage temperaturen voorkomen.
Mist komt vrij vaak voor, in het industriegebied van Midden_Engeland bijvoorbeeld meer dan vijftig dagen per jaar. Het gemiddelde aantal uren zonneschijn is niet erg hoog: 30 tot 40% langs de zuid- en oostkust, langs de westkusten minder tot minder dan 20% in het Schotse hoogland. In het zuiden is het over het algemeen warmer dan in het noorden. In het zuiden schommelt de temperatuur tussen de 4C in januari en 18C in juli. Hier groeien ook spontaan palmbomen, speciaal in het gebied dat ook wel de Cornish Rivira genoemd wordt. Temperaturen van boven de 30C komen in geheel Engeland maar sporadisch voor.
Het regent zeer vaak in Engeland; op de meeste plaatsen meer dan 200 dagen per jaar. De neerslag hangt vooral samen met over of ten noorden van de Britse Eilanden passerende depressies. Deze veroorzaken ook de krachtige winden in het westen en het noorden: ca. 30 dagen per jaar met een windkracht 8 of hoger. Door stuwing zijn de neerslaghoeveelheden het grootst langs de westkust en speciaal waar het bergachtig is. Zo valt er in delen van de Pennines en het Lake District soms meer dan 4500 mm regen per jaar. In het oosten en in de lager gelegen gebieden regent het aanzienlijk minder. Daar valt gemiddeld tussen de 1000 en 1500 mm per jaar. In Londen en in delen van het aangrenzende Essex en Kent zelfs maar 600 mm per jaar. De meeste regen valt in de periode van eind september tot eind november, maar ook midden in de zomer kan het flink regenen. In oktober 2000 en in maart 2001 viel er in bepaalde delen van Engeland extreem veel regen, waardoor hele gebieden onder water kwamen te staan.
In Zuidoost-Engeland bedraagt het gemiddelde aantal sneeuwdagen meer dan 15, langs de westkust van Wales ca. 7.
Planten en dieren
Planten
Ongeveer 7000 tot 5000 jaar geleden bedekten wouden met berken en dennen Engeland. In 1919 was nog maar 4% van de totale oppervlakte van Engeland bedekt met bossen. Door goed beheer van bestaande bossen en een herbeplantingsprogramma was halverwege de jaren negentig van de vorige eeuw de totale hoeveelheid bosgrond weer gestegen naar 10%.
Stukken loofbos zijn nu nog te vinden in het laagland, vooral op de vaak zeer uitgestrekte landgoederen. Veel van Noordwest- en Zuidwest-Engeland is met hei bedekt, met daartussen beboste heuvels (vooral coniferen) en valleien, ontgonnen voor de landbouw.
Het laagland van Zuid-Engeland is hoofdzakelijk voor de landbouw in gebruik en de beboste aanblik van sommige graafschappen is grotendeels schijn, daar deze veroorzaakt wordt door rijen bomen die als afscheiding gebruikt worden en door kreupelhout. Eik en de olm komen vooral voor op de vruchtbare kleigrond van het laagland; beuk en lariks behoren tot de weinige bomen die op de kalksteengronden groeien.
Dieren
De dierenwereld van Engeland is niet erg soortenrijk. Grote zoogdieren als edelhert en ree zijn lokaal verspreid en het in de Romeinse tijd ingevoerde damhert is vrij algemeen verspreid. Dat geldt ook voor vos, das en otter, hoewel de laatste niet zo vaak meer voorkomt. De ree was 200 jaar geleden uitgestorven, weer gentroduceerd en is op dit moment de meeste voorkomende hertensoort in Engeland. Het sikahert werd in de 17e eeuw gentroduceerd. In het wild levende muntjaks en Chinese waterherten zijn afstammelingen van ontsnapte soorten. Andere bijzondere verschijningen zijn wilde geiten in het Lake District, de half-wilde ponys van het New Forest en Dartmoor, wilde zwijnen in het zuidoosten en een heel vreemd gezicht: Bennett wallabys (Tasmaanse ondersoort van de roodhalswallaby van het vasteland van Australi) in het Peak District. Op sommige plaatsen wordt de boommarter aangetroffen.
Typisch voor Engeland zijn dassen, vossen, slaapmuizen, egels, vleermuizen. De grijze eekhoorn, een van de meest gewone wilde dieren, is in feite afkomstig van Noord-Amerika, en heft de inheemse rode eekhoorn bijna verdrongen. De bruine en grijze haas zijn ook inheems, maar het konijn is tijdens de Normandische tijd ingevoerd. Konijnen, maar ook muizen, woelmuizen en spitsmuizen worden gejaagd door hermelijnen en wezels. In beken en rivieren leven waterratten, otters en de mink.
Voor de kust leven gewone zeehonden en grijze zeehonden, bruinvissen en dolfijnen zijn nog incidenteel te zien in de buurt van de kust.
Op de Farne Islands is een zologisch reservaat, onder meer voor de grijze zeehond en een groot aantal zeevogelsoorten. Er zijn vele, meestal kleine, vogelreservaten en een van de bekendste is het Orfordness-Havergate-reservaat aan de zuidoostkust van Engeland. Engeland telt ongeveer 130 vogelsoorten, die het echter zwaar hebben door de voortschrijdende verstedelijking. Zo zijn er nog maar slecht drie miljoen merelpaartjes. Zeevogels als jan-van-genten, meeuwen, noordse stormvogels en aalscholver zijn daar minder gevoelig voor. Andere vogels, zoals de kruisbek, de woudzanger en de nachtegaal, die alleen in Zuid-Engeland voorkomt, hebben zich aan hun veranderende omgeving aangepast.
Op en rond landbouwgronden leven typische soorten als de roek, de kneuter, de gors, de kerkuil, de fazant en sinds 1955 nest de Turkse tortelduif op Engelse bodem. Roofvogels als de steenarend, de rode wouw en zelfs de buizerd houden zich met moeite staande door het afnemen van prooidieren.
Migranten en overwinteraars zijn onder andere huiszwaluwen, gierzwaluwen, oeverzwaluwen, koekoeken en tjiftjafs. Uit arctische gebieden komen onder andere rotgans, brandgans, wilde zwaan, kleine zwaan, grauwe plevier, scholekster, wulp en ijsvogel. Onder de vogels komen enkele van de continentale afwijkende geografische vormen voor, waaronder de Engelse witte kwikstaart en de goudvink.
De enige giftige slang is de adder. Verder komen de ringslang en de gladde slang voor, de laatste wordt ernstig bedreigd. Dit geldt ook voor de zandhagedis, de gewone hagedis doet het beter. De rugstreeppad en de gewone pad hebben het ook moeilijk; de salamander is vaak te zien in de lente.
In veel rivieren en beken komen zalmen en forellen voor. De zee is vooral aan de rotsachtige kusten rijk aan vissoorten.
Er leven meer dan 3000 keversoorten in Engeland, de meikever en het vliegend hert komen het meest voor. Vlinders als de dagpauwoog, dikkopje, blauwtje, parelmoervlinder en page vinden verspreid over Engeland hun favoriete leefgebieden.
Beschermde natuurgebieden
Een groot aantal gebieden in Engeland heeft een beschermde status. Men onderscheidt National Parks, Areas of Oustanding Natural Beauty (AONB) en Sites of Special Scientific Interest (SSSI).In 1951 kreeg het Peak District als eerste gebied in Engeland de status van National Park. Daarna zijn er nog een tiental bijgekomen. In 2001 zijn twee gebieden in Engeland en Schotland voorgedragen voor de status van National Park.
Probleem is dat de beschermde gebieden jaarlijks vele duizenden bezoekers trekken, waardoor het moeilijk is een goede balans te vinden tussen toerisme enerzijds en bescherming van de natuur anderzijds.
Naast de nationale parken zijn er nog ca. honderd staatsnatuurreservaten, en verder wild-, waterwild- en bosreservaten en een vrij groot aantal particuliere reservaten. |